Gỗ Óc Chó Là Gì? Đặc Điểm, Phân Loại & Ứng Dụng
Mục lục · 19 mục
Gỗ óc chó là gỗ của các cây thuộc chi Juglans, cùng chi với cây cho quả óc chó ăn được. Trong nội thất, người ta thường nói đến óc chó đen Bắc Mỹ, đôi khi là óc chó châu Âu. Bài này đi qua tên gọi, màu và vân, các loại, số đo kỹ thuật, điểm mạnh và điểm yếu, rồi đặt óc chó cạnh gỗ sồi và gỗ mun. Số liệu lấy từ The Wood Database và Wikipedia.
Gỗ óc chó là gì?
Tóm tắt nhanh. Gỗ óc chó là gỗ cứng lá rộng của cây chi Juglans, thuộc họ Óc chó (Juglandaceae). Loại làm nội thất nhiều nhất là óc chó đen Bắc Mỹ (Juglans nigra): tâm gỗ nâu nhạt đến nâu sô-cô-la, dát gần trắng, nặng khoảng 610 kg/m³, độ cứng Janka 1.010 lbf. Gỗ dễ gia công và đẹp vân, nhưng mềm hơn sồi nên dễ cấn móp, và giá nguyên liệu ở mức cao.
| Mục | Thông tin |
|---|---|
| Tên tiếng Việt | Óc chó; còn gọi là hồ đào, hạch đào |
| Tên tiếng Anh | Walnut; loại Bắc Mỹ gọi là black walnut hoặc American walnut |
| Tên khoa học | Juglans nigra (óc chó đen Bắc Mỹ); Juglans regia (óc chó châu Âu) |
| Họ thực vật | Óc chó (Juglandaceae) |
| Màu | Tâm gỗ nâu nhạt đến nâu sô-cô-la đậm, có vệt sẫm; dát vàng xám nhạt đến gần trắng |
| Khối lượng (độ ẩm 12%) | Khoảng 610 kg/m³ (óc chó đen) |
| Độ cứng Janka | 1.010 lbf, tương đương khoảng 4.490 N (óc chó đen) |
Nguồn: hồ sơ black walnut trên The Wood Database và trang Chi Óc chó của Wikipedia tiếng Việt.
Nguồn gốc và tên gọi
Chi Juglans có 21 loài ở vùng ôn đới: Cựu Thế giới từ đông nam châu Âu sang Nhật Bản, Tân Thế giới từ đông nam Canada xuống Argentina (theo Wikipedia tiếng Việt). Tiếng Việt gọi chung là óc chó, hồ đào hay hạch đào.
Gỗ làm nội thất đến từ hai nguồn chính:
- Óc chó đen (Juglans nigra) mọc tự nhiên ở miền đông và trung Bắc Mỹ, từ nam Ontario tới Georgia, sang phía tây đến đông nam bang South Dakota và trung Texas. Bang Missouri trồng nhiều và coi đây là loại gỗ có giá trị nhất của bang (theo Wikipedia). Hàng ghi “óc chó Bắc Mỹ” thường là loài này, nhưng cũng có thể là claro, óc chó California trong bảng ở phần sau.
- Óc chó châu Âu (Juglans regia) có gốc từ đông nam châu Âu tới Trung Á. Quốc tế gọi là common walnut hay Persian walnut; người Bắc Mỹ gọi là English walnut. Gần như toàn bộ gỗ xẻ hiện nay lấy từ cây trồng (The Wood Database).
Ở Việt Nam, óc chó không phải cây rừng lấy gỗ phổ biến, nên gỗ óc chó làm nội thất ở ta chủ yếu là hàng nhập khẩu. Vì thế khi mua, hãy hỏi rõ loài và nơi xuất xứ thay vì chỉ nghe ba chữ “óc chó”.
Nhận biết gỗ óc chó bằng mắt
Tâm và dát. Tâm gỗ (phần lõi) có màu từ nâu nhạt đến nâu sô-cô-la đậm, xen những vệt nâu sẫm hơn, đôi khi ánh xám, tím hoặc đỏ. Dát gỗ (phần ngoài, sát vỏ) vàng xám nhạt đến gần trắng. Hai phần này tương phản rõ trên cùng một tấm ván, và nếu không tính trước phần dát, lượng gỗ hao có thể lớn (The Wood Database).
Vân và thớ. Vân thường thẳng, có khi gợn nhẹ; thớ mịn vừa, bóng nhẹ. Một số tấm có hoa văn đặc biệt như vân xoăn, vân chạc ba (chỗ cây phân nhánh) hay u gỗ; ván kiểu này hiếm và thường đắt hơn.
Màu đổi theo thời gian và theo lớp hoàn thiện. Gỗ óc chó châu Âu mới xẻ có thể vàng như mù tạt, rồi sậm thành nâu sau vài ngày (Wikipedia). Phủ dầu hay sơn xong, màu thường sâu hơn và vân rõ hơn so với mặt thô. Về lâu dài, nắng chiếu thẳng làm phai màu, nên màu mẫu hôm nay có thể khác món đồ sau vài năm.
Gỗ óc chó có mấy loại?
Người bán thường chia theo xuất xứ, như “óc chó Bắc Mỹ” hay “óc chó châu Âu”. Người làm gỗ chia theo loài. Bảng dưới là sáu loại hay gặp, số liệu từ The Wood Database, tên tiếng Việt theo Wikipedia tiếng Việt.
| Loại | Loài và vùng | Màu tâm gỗ | Khối lượng (kg/m³) | Độ cứng Janka (lbf) |
|---|---|---|---|---|
| Óc chó đen Mỹ (black walnut) | Juglans nigra; miền đông Bắc Mỹ | Nâu nhạt đến sô-cô-la đậm | 610 | 1.010 |
| Óc chó châu Âu (common, Persian hay English walnut) | Juglans regia; đông Âu đến tây Á | Nâu nhạt đến sô-cô-la đậm | 640 | 1.220 |
| Claro (óc chó đen California) | Juglans hindsii; California và Oregon | Nâu nhạt đến sô-cô-la đậm, đôi khi có vân xoăn, u gỗ | 640 | 1.130 |
| Bastogne (Paradox) | Cây lai Juglans hindsii × J. regia; California | Vàng nhạt đến nâu đỏ | 745 | 1.250 |
| Óc chó Nam Mỹ (Peruvian hay tropical walnut) | Juglans spp.; nam Mexico, Trung và Nam Mỹ | Sô-cô-la đậm, đôi khi ánh tím | 600 | 960 |
| Butternut (óc chó trắng) | Juglans cinerea; miền đông Bắc Mỹ | Nâu vàng nhạt | 435 | 490 |
Hai chỗ dễ nhầm: Bastogne là tên thị trường của cây lai do Luther Burbank gây giống từ thập niên 1890 (tên thực vật là Juglans × paradox); còn butternut tuy gọi là óc chó trắng nhưng nhẹ, mềm, nhạt màu, nên đừng xếp cùng hạng với óc chó đen khi so độ bền hay giá.
Gỗ xẻ Bắc Mỹ còn được phân hạng theo quy tắc của Hiệp hội Gỗ cứng Quốc gia Mỹ (NHLA). Hạng cao nghĩa là ván ít khuyết tật hơn và thường đắt hơn; chi tiết từng hạng nằm trong sách quy tắc của hiệp hội.
Thông số kỹ thuật và ý nghĩa
Bảng dưới là năm số của óc chó đen theo The Wood Database, kèm cách đọc.
Muốn xem nội thất nhập khẩu tận mắt?
Showroom 5.000 m² của Gia Khánh trưng bày theo từng phòng mẫu, bạn xem chất liệu, kích thước thật và được tư vấn theo số đo nhà mình.
| Chỉ số | Giá trị (óc chó đen) | Nói lên điều gì |
|---|---|---|
| Khối lượng (độ ẩm 12%) | 610 kg/m³ | Nặng vừa, nhẹ hơn sồi trắng Mỹ (755 kg/m³) |
| Độ cứng Janka | 1.010 lbf (khoảng 4.490 N) | Sức chống móp; số càng lớn càng khó móp |
| Độ bền uốn gãy | 14.600 lbf/in² (100,7 MPa) | Sức chịu uốn trước khi gãy; quan trọng với thanh ngang, mặt bàn dài |
| Mô-đun đàn hồi | 1.680.000 lbf/in² (11,59 GPa) | Độ cứng chống võng; càng cao càng ít võng dưới tải |
| Co ngót khi khô | Xuyên tâm 5,5%; tiếp tuyến 7,8%; thể tích 12,8% | Mức gỗ co lại từ ướt đến khô kiệt; tỷ lệ tiếp tuyến trên xuyên tâm là 1,4 |
Độ cứng Janka là lực cần để ép một viên bi thép đường kính 11,28 mm lún vào gỗ đến nửa viên bi, đo trên gỗ khô ở độ ẩm 12%. Óc chó đen đạt 1.010 lbf. Sồi trắng Mỹ đạt 1.350 lbf (5.990 N), các loài mun đo được khoảng 3.000 lbf. Nói thẳng, óc chó mềm hơn sồi trắng Mỹ chừng một phần tư, nên mặt bàn ăn hay bàn làm việc bằng óc chó dễ để lại vết cấn khi bị va đồ cứng.
Độ bền uốn và độ đàn hồi cho thấy gỗ chịu tải ở mức tốt cho đồ nội thất. Tỷ lệ co ngót 1,4 nghĩa là gỗ co khá đều theo các hướng, nên ít cong vênh nếu được sấy đúng. Mỗi nguồn có thể ghi số lệch nhau đôi chút (Wikipedia ghi 660 kg/m³ cho cùng loài) vì mỗi nơi đo một mẫu và một độ ẩm. Hãy dùng các số này để so loại gỗ với nhau, đừng coi là số đo của một món đồ cụ thể.
Ưu điểm và nhược điểm thật của gỗ óc chó
Điểm mạnh
- Màu nâu trầm và vân đẹp sẵn. Thợ gỗ hiếm khi phải nhuộm màu óc chó (The Wood Database).
- Dễ gia công: cưa, bào, dán keo, đánh dầu hay sơn đều cho kết quả tốt khi vân thẳng và đều.
- Chịu va đập tốt; Wikipedia mô tả là gỗ nặng, bền, chịu sốc.
- Chống mục tốt, và giữ hình ổn định khi đã sấy đúng.
Điểm yếu
- Đắt. The Wood Database xếp óc chó đen vào nhóm giá cao trong các loại gỗ cứng bản địa Mỹ. Ván thường bản hẹp, phần dát trắng làm hao hụt thêm.
- Tối màu. Phòng nhiều sáng thì đẹp, phòng nhỏ ít sáng cộng thêm nội thất sẫm dễ thành nặng nề, và khó phối với tông sáng.
- Dễ cấn móp hơn sồi và kém mun nhiều, như phần số đo ở trên.
- Cần sấy kỹ. Gỗ sấy chưa đạt dễ cong, nứt. Hà Nội có những đợt nồm kéo dài, độ ẩm không khí cao làm gỗ hút ẩm, nên chọn gỗ đã sấy và giữ phòng khô.
- Côn trùng. Óc chó chống mục tốt nhưng vẫn có thể bị côn trùng đục (The Wood Database).
Vậy có tốt không? Tốt với người thích màu trầm và chịu chăm gỗ; ít hợp với bàn ăn dùng cường độ cao trong nhà có trẻ nhỏ, vì mặt bàn dễ cấn. Có đắt không? Với gỗ cứng bản địa Mỹ thì ở nhóm cao. Bài này không ghi giá một khối vì giá đổi theo phẩm cấp, độ dày, thời điểm và nơi bán.
Gỗ óc chó, gỗ sồi và gỗ mun khác nhau thế nào?
Ba loại này hay bị đặt cạnh nhau khi chọn nội thất tông trầm. Bảng dưới dùng số liệu của The Wood Database: óc chó đen Mỹ; sồi gồm sồi trắng Mỹ, sồi đỏ Mỹ và sồi châu Âu; mun là hai loài có số liệu công bố, mun Gabon (Diospyros crassiflora) và mun Việt Nam (Diospyros mun).
| Tiêu chí | Óc chó đen Mỹ | Sồi | Gỗ mun (nhóm Diospyros) |
|---|---|---|---|
| Màu | Nâu nhạt đến sô-cô-la đậm, có vệt sẫm; dát gần trắng | Nâu nhạt đến nâu vừa; sồi trắng ánh ô-liu, sồi đỏ ánh đỏ | Từ nâu vừa có vệt đen đến đen tuyền, tùy loài |
| Vân và thớ | Thẳng hoặc gợn; thớ mịn vừa, bóng nhẹ | Thẳng; thớ thô, lỗ mạch lớn | Thớ rất mịn và đều, bóng cao |
| Khối lượng (độ ẩm 12%) | 610 kg/m³ | 675 đến 755 kg/m³ | 955 đến 1.065 kg/m³ |
| Độ cứng Janka | 1.010 lbf (4.490 N) | 1.120 đến 1.350 lbf (4.980 đến 5.990 N) | 3.000 đến 3.080 lbf (13.350 đến 13.700 N) |
| Gia công | Dễ | Dễ; có thể ố màu khi gặp sắt lúc ẩm | Khó vì rất cứng, làm cùn dụng cụ |
| Giá nguyên liệu (mức tương đối) | Cao trong nhóm gỗ cứng bản địa Mỹ | Trung bình | Rất cao, nguồn cung hạn chế |
Đọc bảng thì óc chó nằm giữa: mềm và dễ làm hơn sồi, đẹp ở màu trầm và vân, giá nguyên liệu cao hơn sồi. Gỗ mun cứng gần gấp ba lần óc chó và nặng hơn nhiều. “Mun” là tên chung của nhiều loài gỗ sẫm màu, nên số trong bảng chỉ là của hai loài có tài liệu công bố, để so mức cứng và nặng giữa các nhóm, không phải số đo của một sản phẩm cụ thể. Giá một món nội thất còn tùy kiểu dáng, lượng gỗ và hoàn thiện, nên đừng suy trực tiếp từ giá nguyên liệu.
Gia Khánh hiện không bán đồ gỗ óc chó. Nếu bạn thích tông gỗ trầm hoặc vân gỗ rõ và muốn có hàng sẵn để xem, Gia Khánh có nội thất gỗ Mun nhập sẵn (bộ sofa, giường ngủ, bàn ăn) và giường ngủ tân cổ điển nhập khẩu khung gỗ Sồi Nga. Đọc thêm: gỗ Mun là gì, so sánh gỗ Mun và gỗ Sồi, ưu nhược điểm của gỗ sồi. Giá cập nhật trực tiếp trên từng sản phẩm.
Thích tông gỗ trầm, muốn xem hàng có sẵn?
Gọi hoặc nhắn Zalo, Gia Khánh gửi ảnh và thông tin sản phẩm gỗ Mun, gỗ Sồi Nga đang có. Giá cập nhật trên từng trang sản phẩm.
Nội thất gỗ tự nhiên đang có tại showroom Gia Khánh
Ba mẫu dưới đây là ví dụ nội thất gỗ tự nhiên Gia Khánh đang có. Giá và hình ảnh tự cập nhật theo trang sản phẩm.
Bộ Sofa Gỗ Mun Độc Đáo Cho Phòng Khách SF316-124
Bộ sofa gỗ Mun cho phòng khách.
Xem chi tiết & ảnh thật →
Giường Ngủ Gỗ Mun GIW159-18
Giường ngủ gỗ Mun.
Xem chi tiết & ảnh thật →
Bàn Ăn Gỗ Mun Hiện Đại BAT110-135
Bàn ăn gỗ Mun dáng hiện đại.
Xem chi tiết & ảnh thật →Gỗ óc chó dùng làm gì?
Theo The Wood Database và Wikipedia, gỗ óc chó được dùng cho:
- Đồ nội thất và tủ: bàn, tủ, kệ, ghế, giường, tủ bếp.
- Ốp tường: ván ốp nội thất.
- Sàn gỗ.
- Veneer: lát gỗ mỏng dán lên ván công nghiệp hoặc ván gỗ khác, để có vẻ ngoài của óc chó với lượng gỗ ít hơn nhiều.
- Đồ tiện và đồ nhỏ như nhạc cụ (đàn guitar), tay cầm, vật trang trí.
Với người mua nội thất, cần phân biệt hai dạng. Gỗ nguyên tấm hay ghép thanh có độ dày thật của gỗ. Veneer óc chó dán trên ván công nghiệp thường ổn định hơn và dùng ít gỗ quý hơn, nhưng lớp mỏng nên khó sửa khi trầy sâu. Dạng nào cũng hợp lệ, miễn người bán gọi đúng tên.
Nhận biết gỗ óc chó thật và cách bảo quản
Năm điều cần kiểm khi xem hàng
- Vân không lặp lại. Hai tấm gỗ thật từ cùng một cây vẫn có vân khác nhau. Hoa văn lặp theo chu kỳ đều đặn trên cả mặt bàn thường là ván in vân.
- Vân nối xuống cạnh. Gỗ nguyên tấm có vân tiếp nối từ mặt xuống cạnh bàn; veneer thường lộ đường dán hoặc cạnh dán nẹp riêng.
- Đầu thớ có vòng năm. Mặt cắt ngang gỗ thật cho thấy vòng năm và lỗ mạch; ván công nghiệp cho thấy dăm hoặc bột gỗ ép.
- Hỏi loài và xuất xứ. Yêu cầu ghi trong báo giá: Juglans nigra, Juglans regia hay loài khác, và gỗ từ đâu.
- Hỏi dạng gỗ. Nguyên tấm, ghép thanh hay veneer; nếu veneer thì dán trên loại ván nào, dày bao nhiêu.
Veneer không phải hàng dởm; đó là cách dùng ít gỗ quý hơn. Chỉ cần ghi đúng là “veneer óc chó trên ván công nghiệp”, đừng ghi thành “gỗ óc chó nguyên khối”.
Năm nguyên tắc bảo quản, nhất là khi nồm ẩm
- Tránh nắng chiếu thẳng. Nắng làm phai màu; kéo rèm hoặc đổi vị trí đồ theo mùa.
- Giữ độ ẩm phòng ổn định. Mùa nồm ở Hà Nội, dùng máy hút ẩm hoặc chế độ khô của điều hòa; đặt đồ cách tường vài cm cho thoáng.
- Tránh đổi nhiệt, đổi ẩm đột ngột. Đừng đặt sát nguồn nhiệt hay luồng gió lạnh thổi thẳng, vì gỗ co giãn.
- Lau nhẹ. Dùng khăn mềm hơi ẩm rồi lau khô ngay, tránh cồn và chất tẩy mạnh; lót nồi nóng, cốc nóng hoặc lạnh.
- Kiểm tra mỗi năm. Xem lớp hoàn thiện, đánh dầu hay sáp lại theo hướng dẫn của nơi làm khi mặt gỗ khô, xỉn; tìm lỗ đục nhỏ và bột gỗ để bắt mối mọt sớm.
Câu hỏi thường gặp về gỗ óc chó
Gỗ óc chó thuộc họ nào, còn gọi là gì?
Gỗ óc chó là gỗ của cây chi Juglans, thuộc họ Óc chó (Juglandaceae). Tiếng Việt còn gọi là hồ đào hay hạch đào, tiếng Anh gọi là walnut. Loại làm nội thất nhiều nhất là óc chó đen Bắc Mỹ (Juglans nigra) và óc chó châu Âu (Juglans regia).
Gỗ óc chó có mấy loại?
Theo loài, bảng ở trên liệt kê sáu loại hay gặp: óc chó đen Mỹ, óc chó châu Âu, claro, Bastogne, óc chó Nam Mỹ và butternut. Theo cách người bán chia, phổ biến nhất là óc chó Bắc Mỹ và óc chó châu Âu. Mỗi loại khác về màu, độ nặng và độ cứng, nên hãy hỏi tên khoa học hoặc xuất xứ.
Gỗ óc chó có tốt không, nhược điểm là gì?
Tốt ở màu trầm, vân đẹp, dễ gia công và chống mục. Nhược điểm là giá nguyên liệu cao, màu tối, mềm hơn sồi nên dễ cấn móp, và phải sấy kỹ để khỏi cong vênh. Hợp người thích tông trầm và chịu chăm đồ gỗ.
Gỗ óc chó khác gỗ sồi ở điểm nào?
Óc chó đen nặng 610 kg/m³, cứng 1.010 lbf; sồi nặng 675 đến 755 kg/m³, cứng 1.120 đến 1.350 lbf (The Wood Database). Óc chó mềm hơn, màu sẫm và thớ mịn hơn; sồi sáng hơn, thớ thô, lỗ mạch lớn.
Gỗ óc chó có bị cong vênh, mối mọt không?
Cong vênh chủ yếu do sấy chưa kỹ hoặc để nơi độ ẩm thay đổi mạnh; bản thân óc chó co ngót khá đều. Về sâu mọt, óc chó chống mục tốt nhưng vẫn có thể bị côn trùng đục, nên kiểm tra lỗ nhỏ và bột gỗ quanh chân đồ.
Gỗ óc chó bao nhiêu tiền một khối?
Bài này không đưa con số, vì giá đổi theo loài, phẩm cấp, độ dày, thời điểm và nơi bán, và các trang bán hàng ghi số lệch nhau. Chỉ chắc một điều: óc chó đen thuộc nhóm giá cao trong các gỗ cứng bản địa Mỹ. Khi cần báo giá, hãy xin bằng văn bản có ghi loài và dạng gỗ.
Gỗ óc chó có gây dị ứng không?
Tài liệu ghi nhận óc chó đen có thể gây mẫn cảm, nhưng phản ứng nặng hiếm gặp. Thường là kích ứng mắt, da hoặc ho khò khè khi hít bụi lúc cưa, chà nhám; đồ đã hoàn thiện ít tiếp xúc với loại bụi đó. Nếu từng dị ứng với gỗ, bạn nên hỏi bác sĩ.
Làm sao nhận ra đồ gỗ óc chó thật?
Nhìn vân có lặp lại theo chu kỳ không, vân có nối từ mặt xuống cạnh không, và đầu thớ có vòng năm không. Quan trọng nhất là yêu cầu ghi rõ loài, xuất xứ và dạng gỗ (nguyên tấm, ghép thanh hay veneer) vào báo giá.
Gỗ óc chó đẹp nhưng không dành cho mọi nhà: nó hợp người thích tông trầm, chịu chăm gỗ và chấp nhận mặt bàn có thể cấn móp. Đang cân nhắc giữa óc chó, sồi và mun thì hãy đọc lại bảng so sánh ở trên trước khi chọn. Cần xem nội thất gỗ Mun hoặc gỗ Sồi Nga có sẵn, gọi 0934 605 333 hoặc nhắn Zalo.